cult! en het netwerk in 2025
2025 laat zich niet in één woord vatten. In deze terugblik zoomen we in: wat betekende het afgelopen jaar concreet voor cult! en de cultuurhuizen? En we kijken vooruit: hoe starten zij aan 2026?
cultuurhuizen in 2025
2025 was een cruciaal jaar voor cultuurhuizen in voorbereiding op de meerjarenplannen. Heel wat cultuurhuizen en hun rollen waren onderwerp van discussie in kerntakendebatten. Denk aan vragen als: is er nog plaats voor het cultuur(huis) in de gemeente? Cultuurwerkers moesten in 2025 meer dan ooit de waarde van cultuur lokaal verdedigen tegenover andere broodnodige beleidsdomeinen en slinkende budgetten. Het werd en wordt ook besproken in het Vlaams parlement: wie volgt de cultuurhuizen écht op? Het is nog even geduldig afwachten wat de analyse van de meerjarenplannen zal opbrengen.
Voorlopige conclusie, ons memorandum uit 2023 blijft actueel: “Veel lokale besturen zijn zoekende wat betreft de organisatie van het cultuurbeleid. De middelen ontbreken om te investeren in vaak verouderde infrastructuur, in drempelverlagende initiatieven of gedifferentieerde ticketprijzen. Er is weinig plaats voor kleinere evenementen of om voor een specifieker, minder commercieel aanbod te kiezen. Vandaag zien we dat de financiële marges krimpen en er geknipt wordt in personeel.”
Het was niet allemaal kommer & kwel want jullie lieten ons massaal weten hoe vlot de ticketverkoop ging. Maar liefst 73% van de cultuurhuizen gaf aan dat hun ticketverkoop in september goed tot gigantisch goed gestart is. Meer dan de helft vermoedt dat de nood aan cultuur en ontspanning toegekomen is door het overweldigende wereldnieuws.
Over cijfertjes gesproken: 67 cultuurhuizen lieten hun licht schijnen op de staat van hun gebouw in een uitgebreide bevraging. De cijfers bevestigen wat al langer voelbaar was. Eén op drie cultuurhuizen vindt namelijk dat hun infrastructuur in slechte of zelfs zeer slechte staat verkeert. In het uitgebreide rapport krijgt het netwerk inzicht in de verschillende infrastructuurthema’s: toegankelijkheid, gedeeld gebruik, financiering en infrastructuurnoden.
Eerder dat jaar klopten we al op de dezelfde nagel dat het belangrijk is om visieontwikkeling en uitwisseling rond culturele infrastructuur door Vlaanderen te laten ondersteunen. Zo blijft dit niet enkel op eilandjes gebeuren. Investeringen en gedeelde inspanningen blijven dus nodig, op alle beleidsniveaus.
En niet te vergeten: het cult!-netwerk werd in 2025 weer iets groter met drie nieuwe leden. Welkom cultuurhuis De Wiek in Zele, OC De Kleine Beer in Beernem & Cultuurhuis Stekene!
inspiratie voor cultuurhuizen
In 2025 deelden we heel wat inspiratie met jullie:
- Jullie onderzochten hoe open jullie open call wel is, met 11 tips uit de uitwisselingsgroep kunst & cultuurhuis voor collega’s die met tentoonstellingen of beeldende kunst werken.
- Afgelopen jaar maakten we extra ruimte voor het thema erfgoed van cultuurhuizen. In vier thematische artikels ontdekte je de projecten en activiteiten van verschillende cultuurhuizen: van een vernieuwde meiboomtraditie tot aandacht voor podiumtechnisch erfgoed. Ontdek ze hier.
En daar stopte het niet. Met meer dan 200 waren jullie op connect futuur en wat een stralende dag werd het op 19 juni in CC De Schakel in Waregem! Je kon er festivalgewijs proeven van digitale kunsten, keuzesessies, een praatcafé, rondleidingen … én inspirerende verhalen tijdens onze allereerste radioshow met Joris Hessels. Je kan Radio Connect nog steeds herbeluisteren in 6 korte afleveringen. Of lees de inzichten van de sessie 3 x inspraak waarin drie cultuurhuizen het gesprek met hun publiek aangaan.
Traditiegetrouw brachten we collega’s samen tijdens verschillende uitwisselingsmomenten. Denk aan het cult!-circuit over muziekprogrammatie samen met VI.BE, de collegagroep jeugd getrokken door een groep jeugd-en familieprogrammatoren, kunst & cultuurhuis over beeldende kunstwerking samen met Kunstenpunt, BREEDBEELD en Kunstwerkt. Op de collegagroep Jazz in nona openden we samen met Jazzlab het gesprek over initiatieven uit de muziekwereld voor de slachtoffers in Gaza.
Aan het einde van het jaar startten we het gesprek over ‘open huis’. Met cult! voelen we dat de verbindende rol van cultuurhuizen als bruggenbouwers vaak onderschat wordt. Middenin discussies over de ‘instrumentalisering’ van cultuur blijft ontmoeting een onmisbare rol van het cultuurhuis. Het gesprek vormt een startpunt van een traject dat nog in 2026 zal doorlopen.
cult! internationaal
In het tweede projectjaar van FULCRUM organiseerden we twee brainstorms voor Visions for the Future. Cultuurwerkers uit meer dan 25 landen deelden hun bezorgdheden over de toekomst. Eén van die brainstorms mondde uit in een interactieve toolkit waarin je ontdekt hoe cultuurwerkers uit heel Europa omgaan met gemeenschappelijke uitdagingen. Maar ook: hoe je stap voor stap, met je team en je cultuurhuis, maatschappelijk het verschil kan maken.
Een vaste afspraak is de jaarlijkse conferentie van ENCC. Dit keer trokken we met enkele leden van het netwerk naar Kotor in Montenegro. Het thema op de agenda: hoe kan je stemmen van gemarginaliseerde groepen en jonge generaties versterken. Wil jij graag op de hoogte gehouden worden van de bestemming & data van de conferentie in 2026? Geef ons een seintje via info@cult.be.
achter de schermen
Een greep uit het werk dat cult! achter de schermen verricht:
In het begin van 2025 versterkten we onze contacten met de vernieuwde commissie Cultuur, de nieuwe minister van Cultuur en het nieuwe kabinet. We organiseerden kennismakingsgesprekken met de nieuwe commissieleden cultuur van het Vlaams Parlement. Samen met de bestuurders van cult! ging cult! in gesprek over de rollen die cultuurhuizen vandaag al spelen en de toekomstrollen die we identificeren.
In gesprek met het nieuwe kabinet over de hiaten in het cultuurlandschap, wees cult! op het gebrek aan overzicht en helikopterperspectief vanuit Vlaanderen. Cult! pleit voor een hernieuwde en versterkte dialoog, net omdat de stem van de lokale cultuurwerker als graadmeter maar ook draaischijf voor het lokale culturele leven ontbreekt. Volgens ons is er nood aan monitoring, talentontwikkeling, uitwisseling en dialoog met de verschillende beleidsniveaus die de cultuursector rijk is.
We waren betrokken bij bredere overleggen over initiatieven van Vlaanderen, onder andere het actieplan rond grensoverschrijdend gedrag en het decreet buitenschoolse opvang.
Samen met onze collega-belangenbehartigers blijven we via het gezamenlijk overleg ‘Ruimte voor Cultuur’ onze standpunten bepalen: wat leeft er in onze netwerken, waar moeten we aanwezig zijn, op welke knoppen moeten we drukken en wie wanneer met welke standpunten spreken.
Sabam bouwde afgelopen jaar aan het nieuw Cultura-platform dat Unisono moest vervangen. cult! ging in gesprek, gaf eerstehands feedback van cultuurwerkers en hamerde op enkele belangrijke aanpassingen die dit jaar meer vorm zullen krijgen.
wat brengt 2026?
In 2026 kijken we uit naar de visieteksten voor onze sector, een vervolg voor het open huis gesprek, een nieuwe connect futuur in Ter Dilft in Bornem op donderdag 18 juni. Verwacht dit voorjaar nog een uitwisseling ‘kunst & cultuurhuis’ samen met Kunstenpunt, BREEDBEELD en Kunstwerkt, er komen volgende edities van de collegagroep jeugd (eerstvolgende op 6 februari in het paleis). Cult! presenteert de belangrijkste inzichten van de infrastructuurbevraging uit 2025 op 'Cultuurplekken van morgen' van OP/TIL op donderdag 26 februari. We sluiten ons driejarig Erasmus+ project FULCRUM af met het evenement The FULCRUM Moment op 26 maart in GC De Pianofabriek en we verwelkomen al onze leden graag op de online algemene vergadering op 30 april.
Met de sector zijn we in blijde verwachting van een nieuwe monitoringstool vanuit Vlaanderen, gebaseerd op de BBC-gegevens van lokale besturen die in februari 2026 af zal zijn. Andere cijfers die er in 2026 aankomen zijn die van de grootschalige bevraging van SentoVox waarin cult! partner is. En momenteel bekokstoven we heel wat moois voor dit najaar, speciaal voor leden. Abonneer je op onze nieuwsbrief of check onze evenementen op de website hier om goed op de hoogte te blijven van onze activiteiten.
