Vlaamse Regering zet schaar in cultuur

09.10.2026 · #opinie #cult! #sector #beleid

Na het Vlaamse begrotingsakkoord sloegen de aangekondigde cultuurbesparingen in als een bom. De complexe en nauw verweven cultuursector ontrafelt, ook lokaal zullen cultuurhuizen moeten incasseren.

impact besparingen

De besparingen voor cultuur vanaf 2027 (voor een bedrag van 47 miljoen euro) zullen ook voor cultuurhuizen een enorme impact hebben. Die merken we op de eerste plaats:

Via het wegkappen van middelen binnen het bovenlokaal cultuurdecreet, een van de weinige plekken waar cultuurhuizen nog kunnen aankloppen voor ondersteuning. Bovenlokale projectmiddelen zouden zelfs helemaal geschrapt worden. Dit is het decreet waarmee de Intergemeentelijke Samenwerkingsverbanden (IGS’en) ondersteund worden.
Via besparingen binnen de culturele bovenbouw. Besparen op die steunpunten betekent dat elk huis het warm water steeds zelf opnieuw moet uitvinden.
Via erfgoed en sociaal-cultureel volwassenenwerk: twee deelsectoren onlosmakelijk verbonden met de werking van een cultuurhuis, met directe impact voor verenigingen die het cultuurveld rondom het cultuurhuis rijker en interessanter maken. Verzwak je hen, dan fnuik je het hele culturele leven.
Via het gemeentefonds. Hier valt voor de cultuurhuizen vermoedelijk de zwaarste klap. De Vlaamse regering bespaart de komende vijf jaar meer dan 1 miljard euro op het gemeentefonds. Dat lijkt geen besparing op cultuur. Het zal er wel een zijn.
Via Brusselse middelen. In de pers wat onder de radar, maar in de Brusselse gemeenten komt de knip op cultuur hard aan: er wordt gesproken over 30% op Nederlandstalig gemeentelijk cultuurbeleid, met directe gevolgen voor de Brusselse VGC/N22.

Een lijst van de cultuurbesparingen kan je hier nalezen.

terug naar de tekentafel

De steden en gemeenten hebben vorig jaar nog de meerjarenplanning 2026-2031 moeizaam afgerond en kunnen nu terug naar de tekentafel. Door de groei van het Gemeentefonds in te perken, schuift Vlaanderen de rekening én een grote verantwoordelijkheid door naar de lokale besturen. Onvermijdelijk heeft dit gevolgen voor het lokaal cultuurbeleid, zowel op korte, middellange als lange termijn. En dat na afgelopen jaren waar cultuurdiensten afslankten, de financiële druk steeg en cultuurwerkers steeds vaker de waarde van cultuur moesten verdedigen in kerntakendebatten tegenover andere broodnodige beleidsdomeinen. Hoeveel rek zit er nu nog op?

Het is naïef van het beleid om de besparingen binnen cultuur te presenteren als een eenmalige knip van 47 miljoen euro. De verliezen en gaten in het weefsel die nu gecreëerd worden, lap je niet zomaar op.

Hoeveel ruimte zal er nog zijn om nieuwe kunstenaars te ondersteunen, kansen te zoeken voor lokaal talent, een podium te bieden aan niche genres? Vlaams politiek gekissebis en koehandel lijkt het te winnen van een doordacht, getrapt en verantwoordelijk cultuurbeleid. De discussie verglijdt nu onterecht in wat nu wel of niet cultuur, essentieel of prioritair is, en laat het aan het veld (en de lokale besturen) om het op te lossen.

plannen

Met cult! volgen we de beslissingen binnen het begrotingsakkoord en de cultuurbesparingen nauw op, ook in overleg met de collega-belangenbehartigers via de cultuurbrede samenwerking Ruimte voor Cultuur. Aangezien de exacte impact van de knip in het Gemeentefonds nog niet bekend is, plannen we met cult! binnen enkele weken een peiling bij het netwerk van cultuurhuizen.

Heb je vragen voor ons of wil jij graag iets delen? Dat kan via info@cult.be.