STRAAT in de Warande: kunst & cultuurhuis op bezoek
STRAAT in de Warande in Turnhout brengt van maart tot augustus 2026 een eigenzinnig programma waarin ze de straat in al haar vormen verkennen. Tijdens kunst & cultuurhuis gingen een heleboel collega's uit cultuurhuizen langs om met elkaar uit te wisselen. Ze kregen ook een rondleiding door de expo 'Onder de stoep, het strand'. Onze stagemedewerker Nathan luisterde mee en deelt zijn indrukken.
Wat betekent een straat vandaag? Is het enkel een doorgangsplek tussen punt A en punt B, of ook een ruimte waar ontmoeting, conflict, creativiteit en protest samenkomen? Met STRAAT onderzoekt cultuurhuis De Warande die vragen via een veelzijdig programma dat zich niet beperkt tot de muren van het gebouw, maar zich uitstrekt tot in de stad zelf. Van maart tot augustus 2026 vormt de straat het vertrekpunt voor voorstellingen, expo’s, interventies en ontmoetingen die de publieke ruimte vanuit verschillende invalshoeken benaderen.
“De straat is meer dan een stoep, gevels of kruispunt”, klinkt het bij De Warande. Ze is tegelijk een ontmoetingsplek en een anonieme tussenruimte, een podium voor protest, een speelplaats voor jongeren en een toevluchtsoord voor subculturen. Vanuit die gedachte ontstond STRAAT: geen klassiek festival, maar een artistieke verkenning van hoe we samenleven in de publiek ruimte.
Een van de centrale onderdelen van het programma is de tentoonstelling Onder de Stoep, het Strand. De expo neemt bezoekers mee langs het werk van 24 kunstenaars, verspreid over de volledige site van De Warande en de publieke ruimte rond het gebouw. De titel verwijst naar de iconische slogan uit mei ’68, Sous les pavés, la plage (“Onder de straatstenen, het strand”), een beeld dat staat voor vrijheid, verbeelding en de mogelijkheid om bestaande structuren in vraag stellen.
Volgens Glenn Geerinck (programmator beeldende kunst) toont de tentoonstelling hoe we publieke ruimte delen, maar ook voortdurend heronderhandelen. De werken leggen spanningen bloot en nodigen bezoekers uit om na te denken over wie bepaalt hoe een straat gebruikt wordt en wie zich er thuis mag voelen. De expo bekijkt de straat niet als een vastgegeven decor, maar als een plek die voortdurend wordt gevormd door haar gebruikers.
Die visie sluit aan bij een bredere zoektocht binnen De Warande. Het cultuurhuis onderzoekt hoe het meer kan functioneren als een ‘derde plek’: een open ruimte tussen thuis en werk of school waar mensen elkaar kunnen ontmoeten zonder drempels. Daarbij komen ook moeilijke vragen naar boven. Hoe ga je om met jongeren die rondhangen? Wanneer wordt aanwezigheid gezien als ontmoeting en wanneer als overlast?
Een opvallend voorbeeld was een graffiti-project waarbij kinderen en hangjongeren actief werden betrokken. Via open mics en uitnodigingen om hun eigen boodschappen in de publieke ruimte achter te laten, kregen jongeren letterlijk en figuurlijk een stem. Wat vaak als overlast wordt beschouwd, werd zo omgevormd tot een gesprek over eigenaarschap, zichtbaarheid en participatie.
Ook de skatercultuur kreeg een plaats binnen STRAAT. Tijdens gesprekken over architectuur en stedelijke ruimte werd duidelijk hoe skaters de stad vaak op een verrassende manier lezen. Waar anderen een trap of een plein zien, herkennen zij mogelijkheden voor beweging en expressie. Een van de aanleidingen voor die focus kwam vanuit de vraag van skaters die van de bekende ‘12-stairs’ wilden springen. Het illustreert hoe subculturen voortdurend nieuwe betekenissen geven aan plekken die oorspronkelijk voor iets anders ontworpen zijn.
Met STRAAT brengt De Warande die verschillende perspectieven samen. Kunstenaars, jongeren, buurtbewoners en toevallige passanten worden uitgenodigd om anders naar de stad te kijken. Niet als een afgewerkt geheel, maar als een ruimte die voortdurend in beweging is. Een plek waar regels bestaan, maar waar ook ruimte blijft voor verbeelding, experiment en nieuwe vormen van samenleven.
Misschien is dat uiteindelijk de kern van STRAAT: niet vertellen wat een straat is, maar tonen hoeveel verschillende verhalen er zich tegelijkertijd afspelen.
Sluit je bij een volgende editie ook graag aan? Meer dan welkom! Kunst & cultuurhuis is er voor programmatoren, curatoren en tentoonstellingsmakers van cultuurhuizen. Dit wordt georganiseerd door cult!, Kunstenpunt, Kunstwerkt & BREEDBEELD.
